جریمه چک برگشتی در ایران به دلیل عدم توانایی پرداخت وجه چک توسط صادرکننده، مشکلات قانونی و مالی قابلتوجهی به همراه دارد. وکیل مشهد نقش مهمی را برای پیشبردن این پروندهها ایفا میکند. هنگامی که چک برگشت میخورد، علاوه بر اینکه فرد صادرکننده موظف به پرداخت مبلغ چک و جریمههای مربوطه است، ممکن است با محدودیتهای بانکی نظیر عدم امکان افتتاح حساب جدید، مسدودشدن حسابها و محدودیت در استفاده از خدمات بانکی مواجه شود.
همچنین، در دعاوی کیفری مرتبط، در صورت عدم پرداخت بهموقع وجه چک، صادرکننده ممکن است با پیگرد قانونی و حتی مجازاتهای کیفری روبرو گردد. علاوه بر این، سابقه برگشت چک میتواند اعتبار مالی فرد را نزد بانکها و موسسات مالی کاهش دهد و مانعی برای دریافت تسهیلات و وامهای بانکی در آینده ایجاد کند. بر اساس قوانین جدید دعاوی حقوقی، بانکها موظف به ثبت اطلاعات چکهای برگشتی در سامانه متمرکز بانک مرکزی هستند که این موضوع نظارت و کنترل بر روی چکهای برگشتی را افزایش داده است. پیرو این مفاهیم لازم است که قوانین مرور زمان در دعاوی کیفری را نیز بررسی کنید.
![تصویری از چک برگشتی](https://maryamjalalivakil.com/wp-content/uploads/2024/06/4.jpg)
جریمه چک برگشتی چقدر است؟
در ایران، میزان جریمه برای چک برگشتی بسته به شرایط مختلف میتواند متفاوت باشد. بهطورکلی، علاوه بر مبلغ اصلی چک، دارنده چک میتواند خسارت تأخیر تأدیه را نیز مطالبه کند که معمولاً معادل سود بانکی برای مدت تأخیر است. از طرف دیگر، درصورتیکه امر به پرداخت صادر شود و محکمه حکم به پرداخت دهد، ممکن است هزینههای دادرسی نیز به بدهکار تحمیل شود.
علاوه بر این، در صورت اثبات سوء نیت یا تکرار عمدی صدور چک بیمحل، ممکن است مجازاتهای کیفری نیز برای صادرکننده چک اعمال شود. این مجازاتها میتواند شامل جریمه نقدی یا حتی زندان باشد.
برای اطلاع دقیق از مقررات و میزان جریمهها و مجازاتهای مربوط به چک برگشتی در ایران، توصیه میکنم با یک وکیل مشورت کنید یا از منابع رسمی قضایی اطلاعات بهروز شده را کسب نمایید.
آموزش محاسبه جریمه تأخیر جریمه چک برگشتی
برای محاسبه جریمه تأخیر تأدیه چک برگشتی، ابتدا باید نرخ جریمه را تعیین کنیم که معادل نرخ سود قانونی اعلام شده توسط بانک مرکزی است. به عنوان مثال فرض میکنیم نرخ سود قانونی برای سال 1404، 23 درصد باشد. این نرخ را برای محاسبه سود روزانه تقسیم بر 365 روز میکنیم، که میشود تقریبا 0.0063 درصد به ازای هر روز.
دوره تأخیر نیز از تاریخ سررسید چک تا تاریخ پرداخت کامل وجه چک محاسبه میشود. در این مثال، چک در تاریخ 10 فروردین 1402 سررسید بوده و در 24 مرداد 1404 پرداخت شده است، که تعداد کل روزهای تأخیر را 870 روز میدهد.
با استفاده از فرمول جریمه:
جریمه = (سود روزانه × مبلغ چک × تعداد روزهای تأخیر) / 100 جریمه =(سود روزانه × مبلغ چک × تعداد روزهای تأخیر /100
محاسبه میشود. برای مبلغ چک 10,000,000 تومان و دوره تأخیر 870 روز، جریمه تأخیر محاسبه شده 545,100 تومان خواهد بود. این رقم نشاندهنده هزینه اضافی است که بدهکار باید به عنوان جریمه تأخیر بپردازد.
![تصویر از جریمه چک برگشتی](https://maryamjalalivakil.com/wp-content/uploads/2024/06/image3-7.jpg)
نحوه محاسبه جریمه تأخیر چک برگشتی
برای محاسبه جریمه تأخیر تأدیه چک برگشتی، ابتدا باید نرخ جریمه را تعیین کنیم که معادل نرخ سود قانونی اعلام شده توسط بانک مرکزی است. بهعنوانمثال، فرض کنید نرخ سود قانونی در سال 1404 برابر با 23 درصد باشد. این نرخ را بر 365 تقسیم میکنیم تا سود روزانه به دست آید که تقریبا 0.0063 درصد میشود.
سپس باید دوره تأخیر را محاسبه کنیم که از تاریخ سررسید چک تا تاریخ پرداخت کامل وجه چک محاسبه میشود. فرض کنید چک در تاریخ 10 فروردین 1402 سررسید شده و در 24 مرداد 1403 پرداخت شده است، که تعداد کل روزهای تأخیر 870 روز میشود.
با استفاده از فرمول جریمه تأخیر تأدیه چک برگشتی، یعنی (سود روزانه × مبلغ چک × تعداد روزهای تأخیر) / 100، جریمه محاسبه میشود. برای مبلغ چک 10,000,000 تومان و دوره تأخیر 870 روز، جریمه تأخیر 545,100 تومان خواهد بود. این رقم نشاندهنده هزینه اضافی است که بدهکار باید به عنوان جریمه تأخیر پرداخت کند.
1. جریمه نقدی:
- مبلغ کمتر از 1 میلیون تومان: حبس تا 6 ماه
- مبلغ 1 تا 5 میلیون تومان: حبس 6 ماه تا 1 سال
- مبلغ 5 تا 20 میلیون تومان: حبس 1 تا 2 سال
- مبلغ 20 تا 50 میلیون تومان: حبس 2 تا 3 سال
- مبالغ بیشتر از 50 میلیون تومان: حبس 3 تا 5 سال
2. محرومیت از حقوق اجتماعی:
- 6 ماه تا 1 سال: در مورد چک های تا مبلغ 1 میلیون تومان
- 1 تا 2 سال: در مورد چک های از 1 تا 5 میلیون تومان
- 2 تا 5 سال: در مورد چک های از 5 تا 20 میلیون تومان
- 5 تا 10 سال: در مورد چک های از 20 تا 50 میلیون تومان
- 10 تا 15 سال: در مورد چک های بیش از 50 میلیون تومان
3. سایر مجازات ها:
- ضبط اموال: در صورت عدم پرداخت وجه چک و جریمهها
- منع صدور چک: به مدت 2 تا 5 سال برای اشخاص حقوقی و 6 ماه تا 2 سال برای اشخاص حقیقی
![تصویری از چک برگشتی و جریمه آن](https://maryamjalalivakil.com/wp-content/uploads/2024/06/1.jpg)
جریمه دیرکرد چک برگشتی
جریمه دیرکرد چک برگشتی شامل خسارت تأخیر تأدیه است که مبنای قانونی آن ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی میباشد. نرخ محاسبه تا قبل از صدور حکم قطعی بر اساس اوراق قرضه منتشر شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بعد از صدور حکم قطعی با نرخ 20% در سال محاسبه میشود. نحوه محاسبه به این صورت است که اصل مبلغ چک ضرب در نرخ خسارت تأخیر تأدیه و ضرب در تعداد روزهای تأخیر، تقسیم بر 365 میشود.
در مورد چکهای پرداختی، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ وصول وجه تا تاریخ تأدیه و در مورد چکهای بلامحل، از تاریخ سررسید تا تاریخ تأدیه محاسبه میگردد. سایر هزینهها شامل هزینه ابلاغ اوراق، هزینه اجرای احکام، و هزینههای دادرسی است که طبق تعرفه قانونی مربوطه تعیین میشود. علاوه بر این، صادرکننده چک برگشتی ممکن است به مجازاتهای دیگری نیز محکوم شود، از جمله حبس از 6 ماه تا 2 سال، جزای نقدی از 1 تا 5 برابر مبلغ چک، و منع از صدور چک به مدت 2 تا 5 سال.
1. خسارت تأخیر تأدیه
جریمه دیرکرد چک برگشتی به دو بخش خسارت تأخیر تأدیه تقسیم میشود. مبنای قانونی آن ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی است. نرخ محاسبه تا قبل از صدور حکم قطعی بر اساس اوراق قرضه منتشر شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در همان سال یا سال بعد از آن محاسبه میشود و بعد از صدور حکم قطعی، نرخ 20% در سال در نظر گرفته میشود.
نحوه محاسبه به این صورت است که اصل مبلغ چک ضرب در نرخ خسارت تأخیر تأدیه و ضرب در تعداد روزهای تأخیر، تقسیم بر 365 میشود. در مورد چکهای پرداختی، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ وصول وجه تا تاریخ تأدیه محاسبه میشود، و در مورد چکهای بلامحل، از تاریخ سررسید تا تاریخ تأدیه محاسبه میگردد.
2. سایر هزینهها
سایر هزینهها شامل هزینه ابلاغ اوراق، هزینه اجرای احکام، و هزینههای دادرسی میشود که همگی طبق تعرفه قانونی مربوطه محاسبه میگردند. علاوه بر این هزینهها، صادرکننده چک برگشتی ممکن است به مجازاتهای دیگری نیز محکوم شود. این مجازاتها شامل حبس از 6 ماه تا 2 سال، جزای نقدی از 1 تا 5 برابر مبلغ چک، و منع از صدور چک به مدت 2 تا 5 سال است.
3. مجازات دیگر
علاوه بر جریمه دیرکرد، صادرکننده چک برگشتی ممکن است به مجازاتهای دیگری نیز محکوم شود. این مجازاتها شامل حبس از 6 ماه تا 2 سال، جزای نقدی از 1 تا 5 برابر مبلغ چک، و منع از صدور چک به مدت 2 تا 5 سال میباشد. این مجازاتها با هدف افزایش دقت و مسئولیتپذیری در صدور چکها تعیین شدهاند تا از بروز مشکلات مالی و قانونی برای دریافتکنندگان چکها جلوگیری شود.